Kennisbank / Linux storage troubleshooting
Linux: df en du verschillen — verdwenen schijfruimte door een verwijderde maar nog gemounte ISO
Case: “Het mysterie van de verdwenen bytes”
Een filesystem meldt honderden megabytes gebruikt, terwijl du vrijwel niets vindt. De bekende verdachte is een verwijderd bestand dat nog door een proces openstaat. Maar wat als lsof +L1 niets laat zien? Deze praktijkcase laat zien hoe een verwijderde ISO actief gemount kan blijven en daardoor schijfruimte vasthoudt.
Scope: Linux met XFS of een vergelijkbaar filesystem. De case gebruikt een apart filesystem op /tmp en een ISO die tijdelijk elders is gemount.
Symptoom: df ziet ruimtegebruik, du vrijwel niets
Een groot verschil tussen df en du betekent niet dat één van beide liegt. Ze meten iets anders. df rapporteert filesystem-allocatie; du telt zichtbare directory entries op.
Eerste verdachte: verwijderd maar nog open bestand
Dit is terecht de eerste controle. Een proces kan een bestand verwijderen terwijl het de file descriptor openhoudt. De blocks blijven dan bezet tot de laatste reference verdwijnt. In deze case leverde dat echter geen verklaring op voor het betrokken /tmp-filesystem.
Tweede spoor: controleer het juiste device
Plot twist: een verwijderde ISO stond nog gemount
De uiteindelijke oorzaak bleek geen normaal open bestand te zijn, maar een ISO-bestand onder /tmp dat als filesystem gemount was op een ander mountpoint. De directory-entry van de ISO was al verwijderd, maar de actieve mount hield de backing file in gebruik. Daardoor bleef de ruimte voor df bezet, terwijl du /tmp het bestand niet meer kon zien.
Oplossing
Als het mountpoint niet meer nodig is, maak de mount gecontroleerd vrij. In deze case kwam de schijfruimte direct terug na het unmounten van het betreffende mountpoint:
Troubleshooting-volgorde voor df ≫ du
Belangrijkste les
lsof +L1 is een uitstekende eerste stap, maar geen volledige verklaring voor ieder df/du-verschil. Een bestand kan ook via een actieve mount of loop-device in gebruik blijven. Controleer daarom niet alleen processen, maar ook mounts en de relatie tussen backing files en filesystems.
Laatst technisch gecontroleerd
Laatst technisch gecontroleerd: 7 oktober 2026. Controleer bij uitvoering altijd de lokaal geïnstalleerde toolversies en manpages.
